Wszyscy jesteśmy konsumentami

Jak powiedział Prezydent Stanów Zjednoczonych J.F. Kennedy wszyscy z definicji jesteśmy konsumentami, co oznacza, że każdy z nas niezależnie od wieku, płci, miejsca zamieszkania, statusu społeczno-zawodowego musi zaspokajać potrzeby. Wzmożony napływ obywateli Ukrainy do Polski w związku z działaniami wojennymi od 24 lutego 2022 r., wpłynął na konieczność poznania populacji migrantów przymusowych, ich profilu, potrzeb. Zgodnie z danymi Serwisu Rzeczypospolitej Polskiej w listopadzie 2022 r. polski rynek powiększył się o ok. 1,5 mln konsumentów, którzy zgłaszają swoje potrzeby na rynku dóbr żywnościowych i nieżywnościowych oraz usług konsumpcyjnych. Stworzył się zatem nowy segment konsumentów, co ma istotne znaczenie dla biznesu i działań marketingowych. 

Zachowania ukraińskich uchodźców jako konsumentów

Wraz z dr Martą Pachocką podjęłyśmy się zidentyfikowania zachowań konsumentów ukraińskich na polskim rynku dóbr i usług konsumpcyjnych. Poza zachowaniami i postawami konsumenckimi rozpoznano także sytuację społeczno-ekonomiczną Ukraińców, która warunkuje funkcjonowanie tej grupy społecznej jako klientów. W tym celu wykorzystano również wyniki badań NBP oraz Unii Metropolii Polskich (UMP).

Badanie pozwoliło na rozpoznanie największych problemów z jakimi zetknęli się uchodźcy ukraińscy po przyjeździe do Polski w związku z działaniami wojennymi, ocenę aktualnego stopnia zaspokojenia potrzeb w zakresie produktów żywnościowych i nieżywnościowych, rozpoznanie z jakich usług korzystają uchodźcy ukraińscy oraz zdefiniowanie trudności na jakie napotykają podczas robienia zakupów i korzystania z usług oraz określenie stopnia zaspokojenia potrzeb dzieci. 

W badaniu przeprowadzonym przez firmę Openfield uczestniczyło 311 respondentów spełniających przyjęte kryteria. Wśród badanych przeważają osoby w grupie wieku 21-30 lat (41,8%) oraz 31-40 lat (33,4%), stanowiąc łącznie 75,2% ogółu badanych. Marginalny udział przypadł respondentom w grupie wieku 60+ (0,6%). Zdecydowana większość respondentów legitymuje się wykształceniem wyższym (68,8%), co jest zgodne z wynikami badań zrealizowanych przez NBP i UMP. Największy odsetek respondentów (44,4%) ocenia sytuację swojej rodziny jako średnią – starcza im na co dzień na podstawowe potrzeby, ale muszą oszczędzać na większe zakupy. Nieco mniej badanych (37,6%) deklaruje, że żyją skromnie - żeby wystarczyło im na podstawowe potrzeby. Co 8. badany uważa, że jego rodzina żyje bardzo skromnie, żeby wystarczyło im na podstawowe potrzeby, ale i tak nie mogą ich zaspokoić, a co 20. ocenia, że jego rodzina żyje dobrze – starcza im na wiele bez specjalnego oszczędzania. Wśród badanych 43,0% ma stałą pracę, co niewątpliwie pozwala na pewne bezpieczeństwo finansowe, a co 3. osoba deklaruje, że członek jego gospodarstwa domowego ma stałą pracę. Ponad 1/5 badanych ma pracę dorywczą lub wydaje oszczędności. Niewielki odsetek badanych korzysta z pomocy prywatnej np. pożycza pieniądze. Największym problemem dla ponad 70% Ukraińców-uchodźców po przyjeździe do Polski jest bariera językowa. 

Możliwości zaspokajania potrzeb a formaty handlu

Częściej niż co druga osoba za potrzeby w pełni zaspokojone (kupuję tyle ile mi potrzeba) uznała następujące produkty: środki higieny osobistej, środki czystości i żywność, niemal co trzecia osoba: artykuły medyczne, pościel - ręczniki, odzież sportową, odzież inną niż sportowa. Wśród przyczyn niezaspokojenia potrzeb wskazywano głównie na wysokie ceny. 

Najczęściej (kilka razy w tygodniu) wśród produktów żywnościowych respondenci kupują pieczywo, warzywa i owoce oraz wyroby mleczne, czyli ser, jogurty, kefir, śmietana, a raz w miesiącu i rzadziej respondenci kupują ryby i owoce morza, tłuszcze, jak olej, smalec, masło, margaryna, mrożonki typu zupy, pierogi. Najbardziej popularnymi formatami handlu okazały się dyskonta, np. Biedronka, Lidl, Netto, Aldi, oraz super lub hipermarkety, np. Carrefour, Auchan, Kaufland, Leclerc, Dino, Intermarche.

W przypadku produktów nieżywnościowych z największą częstotliwością (raz w miesiącu i częściej) ukraińscy konsumenci o statusie uchodźcy kupują produkty higieny osobistej: szampon, dezodorant, pasta do zębów, środki czyszczące: proszek do prania, płyn do mycia naczyń, pampersy. Z częstotliwością rzadziej niż co 3 miesiące badani kupują najczęściej buty sportowe, koce, poduszki, prześcieradła, ręczniki i buty inne niż sportowe. Respondenci najczęściej kupują produkty nieżywnościowe w dyskontach, np. Biedronka, Lidl, Netto, Aldi, w Pepko oraz w super lub hipermarketach, np. Carrefour, Auchan, Kaufland, Leclerc, Dino, Intermarche. Uchodźcy ukraińscy także chętnie kupują produkty nieżywnościowe w Internecie.

Zapraszamy do współpracy

Mimo ograniczonej próby badawczej, uzyskane wyniki pozwoliły na stworzenie obrazu sytuacji ukraińskich uchodźców na polskim rynku produktów żywnościowych, nieżywnościowych i usług przy uwzględnieniu cech socjodemograficznych. Zebrany materiał faktograficzny ma wartość poznawczą, ale także aplikacyjną. Zainteresowanych zapraszamy do współpracy i kontaktu (adabro3@sgh.waw.pl).