Dlaczego warto wspierać startupy deep tech

Najnowszy raport World Economic Forum Global Risks Report wśród najważniejszych zagrożeń, z jakimi będzie musiał zmierzyć się świat w najbliższym dziesięcioleciu, wskazuje na drastyczne zmiany w środowisku naturalnym, w szczególności zagrożenia związane z występowaniem ekstremalnych zjawisk pogodowych, utratą różnorodności biologicznej, załamaniem ekosystemu naturalnego, wyczerpywaniem zasobów naturalnych czy dużym zanieczyszczeniem środowiska. Nie mniej istotne pozostają problemy będące efektem m.in. pogłębiających się nierówności i polaryzacji społecznej, wzmożonej migracji, ograniczonego dostępu do infrastruktury publicznej, nowo pojawiających się chorób zakaźnych czy wzrastającej przestępczości.

Wszystkie te zjawiska stanowią istotne wyzwanie dla przedsiębiorstw deep tech, które za cel swojej działalności przyjęły przeciwdziałanie negatywnym konsekwencjom występujących zmian. Szczególnie aktywne w tym obszarze są startupy, opierające swój model biznesowy na dostarczaniu innowacyjnych rozwiązań w oparciu o zaawansowane technologie. Najbardziej dynamicznie rozwijają się one w obszarach związanych ze sztuczną inteligencją, internetem rzeczy, obliczeniami kwantowymi, robotyką i automatyką, zaawansowanymi materiałami, biotechnologią, nanotechnologią, zrównoważoną energią i czystymi technologiami czy branżą kosmiczną. O wzrastającym znaczeniu startupów deep tech świadczy niewątpliwie rosnąca wartość tego rynku. Raport dotyczący europejskiego sektora deep tech 2025 European Deep Tech Report wskazuje, że w 2024 roku przyciągnął on inwestycje w wysokości 15 mld euro. Jednocześnie Unia Europejska planuje w 2025 roku zainwestować w strategiczne technologie i rozwój perspektywicznych startupów ponad 1,4 mld euro. 

Zaobserwować można istotne różnice między tradycyjnymi startupami a startupami deep tech. Do kluczowych czynników wyróżniających startupy deep tech zaliczyć należy przede wszystkim:

• Silna koncentracja na prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych zmierzających do opracowania i wdrożenia przełomowych innowacji;

• Konieczność poniesienia znaczących nakładów inwestycyjnych przed osiągnięciem sukcesu komercyjnego;

• Zwiększone ryzyko i niepewność osiągnięcia sukcesu związanego z rozwojem kluczowych technologii;

• Długi okres oczekiwania na ostateczny sukces wdrażanych rozwiązań, w dużej mierze wywołany złożonością prac badawczo-rozwojowych.

Jednym z efektów podejmowanych inwestycji w startupy deep tech jest oczekiwana wyższa stopa zwrotu z poniesionych nakładów. Można przytoczyć szereg przykładów startupów, które osiągnęły znaczący sukces rynkowy i dominującą pozycję dzięki wdrożonym innowacjom, m.in. Open AI, Anthropic, Space X, Blue Origin, Mercor, Cursor czy Writer. 

W tej sytuacji wyzwaniem staje się stworzenie odpowiedniego ekosystemu wspierającego rozwój startupów deep tech. W ujęciu instytucjonalnym ekosystem obejmuje różne instytucje bezpośrednio lub pośrednio zaangażowane w powstawanie i rozwój startupów, w tym jednostki naukowo-badawcze, jednostki administracji publicznej, przedsiębiorstwa i instytucje wspierające rozwój biznesu, inwestorów oraz inne podmioty otoczenia biznesu. Znaczenie i zaangażowanie tych instytucji w rozwój sektora deep tech zostały zaprezentowane w artykule zaprezentowanym poniżej.

Szczególną rolę należy przypisać jednostkom naukowym i instytutom badawczym, bez których rozwój deep techów mógłby być niemożliwy. Zaangażowane są one w szereg działań zmierzających do opracowania i wdrożenia przełomowych innowacji w oparciu o nowe technologie, w tym: 

• realizację badań i analiz niezbędnych dla rozwoju nowych technologii, 

• wsparcie w rozwoju innowacyjnych pomysłów, 

• wsparcie w komercjalizacji i transferze technologii,

• budowanie kompetencji i know-how zespołów zaangażowanych w rozwój technologii i ich komercjalizację, 

• zapewnienie dostępu do najnowszej wiedzy 

• wsparcie rozwoju młodych naukowców i pozostałej kadry naukowej, 

• wsparcie w pozyskaniu finansowania na wczesnych etapach rozwoju innowacji, 

• koordynację projektów badawczych i wdrożeniowych, tworzenie środowiska łączącego różne podmioty zaangażowane w inkubację i transfer technologii, 

• wsparcie w procedurach związanych z ochroną własności intelektualnej, 

• prowadzenie działań informacyjno-promocyjnych.

Największą wartość dodaną można uzyskać w procesie połączenia potencjału i kompetencji pracowników uczelni technicznych, biznesowych i prawnych. Zaangażowanie uczelni biznesowych jest przede wszystkim istotne przy opracowaniu koncepcji funkcjonowania startupu deep tech oraz jego rozwoju. W tym kontekście wskazać należy na znaczący potencjał polskich uczelni biznesowych, które są w stanie w pełni sprostać wyzwaniom związanym z rozwojem sektora deep tech w Polsce.